Syriacki zapis języka malajalam w Indiach

Dokumenty, zapisane w języku malajalam za pomocą alfabetu syriackiego, stanowią cenne świadectwo kontaktów językowych i kulturowych między Asyryjczykami a chrześcijanami w Indiach.

Na przestrzeni dziejów język syriacki pełnił funkcję istotnego pomostu kulturowego i religijnego między narodami Bliskiego Wschodu. Jego oddziaływanie wykraczało jednak daleko poza obszar jego rodzimego występowania, sięgając również Indii, gdzie wykształciła się szczególna tradycja piśmiennicza, oparta na wykorzystaniu alfabetu syriackiego do zapisu miejscowego języka malajalam.

Tradycja piśmiennicza, polegająca na zapisywaniu języka innego niż syriacki za pomocą alfabetu syriackiego, nosi nazwę Garshuni. Praktyka ta rozpowszechniła się szczególnie w odniesieniu do języka arabskiego, zapisywanego literami syriackimi, zwłaszcza w rękopisach chrześcijańskich wspólnot Bliskiego Wschodu. Z czasem zakres jej stosowania uległ rozszerzeniu i objął również inne języki, w tym malajalam.

Garshuni nie jest zatem odrębnym językiem, lecz specyficzną formą zapisu, dzięki której wspólnoty chrześcijańskie zachowywały więź z alfabetem syriackim oraz z własnym dziedzictwem kulturowym i religijnym.

 

Syriacki zapis języka malajalam w Indiach (Suriyani Malayalam)

W południowoindyjskim stanie Kerala, zamieszkiwanym od wieków przez wspólnoty chrześcijańskie określane mianem chrześcijan św. Tomasza Apostoła, rozwinęła się szczególna tradycja piśmiennicza znana jako Garshuni Malayalam lub Suriyani Malayalam, czyli syriacki zapis języka malajalam.

Polegała ona na zapisywaniu języka malajalam za pomocą alfabetu syriackiego. Malajalam należy do drawidyjskiej rodziny językowej i posiada własną, odrębną tradycję piśmienniczą. W celu odwzorowania charakterystycznych dla niego dźwięków, których nie można było odpowiednio oddać za pomocą podstawowego zasobu liter alfabetu syriackiego, wprowadzono dodatkowe znaki, nawiązujące do miejscowej tradycji pisma malajalam.

Badania specjalistyczne wskazują, że świadectwa stosowania tej tradycji piśmienniczej pochodzą co najmniej z XVI wieku. Znajdowała ona zastosowanie przede wszystkim w rękopisach o charakterze religijnym, materiałach wykorzystywanych w nauczaniu kościelnym, korespondencji, a także w opracowaniach leksykograficznych obejmujących słownictwo syriackie i malajalam.

 

Znaczenie tego dziedzictwa

Zjawisko to stanowi istotne świadectwo głębokich historycznych, duchowych i kulturowych więzi łączących chrześcijan indyjskich z syriackim dziedzictwem chrześcijańskiego Wschodu, którego ważnym depozytariuszem pozostawała tradycja asyryjska. Ukazuje zarazem zdolność alfabetu syriackiego do adaptacji i funkcjonowania w odmiennym środowisku językowym, mimo zasadniczych różnic w pochodzeniu i strukturze obu języków.

Należy przy tym wyraźnie odróżnić język malajalam, posiadający własną historię i system pisma, od jego historycznej odmiany zapisywanej alfabetem syriackim, określanej mianem Garshuni Malayalam lub Suriyani Malayalam. Ta ostatnia stanowi szczególny przykład przenikania się tradycji piśmienniczych w środowisku chrześcijańskim Indii.

Rękopisy w języku malajalam zapisane alfabetem syriackim stanowią obecnie niezwykle cenny zabytek dziedzictwa językowego i historycznego. Są one świadectwem zdolności tradycji syriackiej, związanej z wielowiekowym dziedzictwem Asyryjczyków, do nawiązywania i podtrzymywania kontaktów z odległymi kręgami cywilizacyjnymi, przy jednoczesnym poszanowaniu odrębności językowej i tożsamości kulturowej poszczególnych wspólnot.

W ten sposób alfabet syriacki na trwałe wpisał się w historię chrześcijaństwa indyjskiego, pozostając świadectwem wielowiekowych kontaktów religijnych, językowych i kulturowych między chrześcijańskim Bliskim Wschodem a Indiami.

Źródło: W. Baum, D.W. Winkler, The Church of the East: A Concise History, London: Routledge 2003, p. 54 (rysunek 2.3)