Region Tur Abdin, dotychczas stosunkowo słabo rozpoznany pod względem archeologicznym, kryje liczne świadectwa wielowiekowej obecności ludności asyryjskiej. Najstarsze znane zabytki monumentalne z tego obszaru datowane są na IX wiek p.n.e. W wyniku prac drogowych prowadzonych we wsi Ortaca (historyczne Eştrako, syr. ܐܫܬܪܟܐ) odkryto pozostałości historycznych budowli, w tym masywne bloki kamienne zawierające inskrypcje w języku syriackim zapisane pismem estrangelo.
Wstępna analiza epigraficzna wykazała obecność typowych imion chrześcijańskich tradycji asyryjsko-syriackiej oraz wzmianek o duchownych związanych z kościołem Mor Aday (Addai, św. Tadeusza), którego funkcjonowanie na tym terenie potwierdzają źródła historyczne. Dotychczasowe badania pozwoliły ustalić, że część inskrypcji pochodzi z VIII wieku n.e., podczas gdy inne datowane są na XIV wiek n.e. Napisy zawierają cenne informacje dotyczące organizacji życia kościelnego, funkcji pełnionych przez lokalnych duchownych oraz praktyk funeralnych obowiązujących w społecznościach chrześcijańskich regionu.
Odkryte zabytki stanowią istotne źródło do badań nad historią i dziedzictwem kulturowym Asyryjczyków zamieszkujących Tur Abdin. Ich analiza może przyczynić się do pogłębienia wiedzy na temat przemian społecznych, religijnych i kulturowych zachodzących w regionie od wczesnego średniowiecza po późne średniowiecze. Dodatkowych argumentów przemawiających za identyfikacją odkrytych reliktów z kościołem Mor Aday dostarczają materiały archiwalne brytyjskiej podróżniczki i badaczki Gertrude Bell. Podczas swojej podróży po Tur Abdinie w 1911 roku udokumentowała ona fotograficznie kościół znajdujący się w miejscowości Eştrako. Zachowane fotografie stanowią cenny materiał porównawczy i potwierdzają hipotezę, że odkryte obecnie pozostałości architektoniczne są związane właśnie z tym obiektem sakralnym.
Dalsze losy miejscowości i jej społeczności były dramatyczne. W 1915 roku większość mieszkańców Eştrako poniosła śmierć w wyniku prześladowań i masowych mordów (Sayfo), które dotknęły chrześcijańską ludność regionu podczas I wojny światowej. W tym samym okresie zniszczeniu uległy lokalne obiekty sakralne, w tym kościół Mor Aday oraz starszy kościół pod wezwaniem Mor Saba. W konsekwencji materialne świadectwa wielowiekowej obecności miejscowej społeczności chrześcijańskiej zostały w znacznym stopniu zatarte, co nadaje współczesnym odkryciom archeologicznym szczególne znaczenie dla rekonstrukcji historii i dziedzictwa kulturowego tej części Tur Abdinu.
Zdaniem badaczy zestawienie danych archeologicznych, źródeł historycznych oraz materiałów archiwalnych dostarcza silnych przesłanek wskazujących, że współczesna dzielnica Ortaca była w przeszłości znaczącym ośrodkiem osadnictwa asyryjskiego. Obecnie oczekuje się na wydanie stosownych zezwoleń umożliwiających przeprowadzenie kompleksowych badań archeologicznych. Do czasu ich rozpoczęcia odkryte zabytki zostały zabezpieczone i przewiezione do Muzeum w Mardinie (Mardin Müzesi), gdzie poddawane są dalszym analizom konserwatorskim i naukowym.
Krótka informacja o tym odkryciu ukazała się w lokalnej gazecie Mardin Haber 19 czerwca 2026 r.